|
W historii
europejskiej humanistyki, temat Biedaczyny z Asyżu poruszano w
dziesiątkach tysięcy naukowych rozpraw, próbując odczytać i
zrozumieć fenomen jego fascynującej osobowości. Ów najpopularniejszy
Święty Kościoła, od ośmiu wieków zadziwia nie tylko wiernych, ale te
ż artystów, poetów, a nawet polityków, swoim przesłaniem sprawiając,
że wszyscy stają się współuczestnikami misterium harmonii
wszechświata. Poverello nauczał nowego sposobu poszukiwania Boga,
Bożej służby i Bożej miłości, a głosząc pokój i dobro, nazywając
wszystkich braćmi i siostrami – pokazał nowe możliwości relacji
międzyludzkich.
Przyjmuje się, i
ż urodził się 26 września 1182 roku i był długo oczekiwanym
dzieckiem Joanny (zwanej powszechnie Piką) oraz bogatego kupca,
Piotra Bernardone Moriconi. Matka ochrzciła słabowitego synka
wkrótce po urodzeniu, nadając mu imię Jan Chrzciciel. Po matce
odziedziczył wrażliwość, subtelność, dobroć, skłonność do
melancholii i romantyzmu, zamiłowanie do poezji i sztuki. Od ojca
nauczył się zmysłu kupiectwa, jednak że nad handel przedkładał
wesołe i dostatnie życie towarzyskie. Jak pisze jego biograf,
Tomasz z Celano – był bogaty, inteligentny, przedsiębiorczy i miał
przed sobą obiecującą przyszłość. Skończył szkołę parafialną i
katedralną w Asyżu, jednak nie wykształceniem, lecz swoją późniejszą
postawą pokory i ubóstwa, zaświadczał, że każdy, nawet najmniejszy i
najbiedniejszy w Kościele, mo że osiągnąć świętość.
Spośród zalet
najlepiej charakteryzujących Franciszka, wymienia się
wspaniałomyślność, hojność, zmysł oryginalności, czystość, ubóstwo,
szlachetność i rycerskość. Czystą wiedzę, pozbawione uczuć
emocjonalnych rozumowe poznanie, uznawał za próżne i bezsensowne.
Uważał bowiem, że człowiek jest stworzony bardziej do praktycznego
działania, ani żeli do dyskursywnych rozważań. W tym kontekście
można wyjaśnić jego kontemplacyjno-czynne ustosunkowanie się do
życia zakonnego. Nawrócenie św. Franciszka do pogłębionego życia
duchowego dokonało się około roku 1202, kiedy to po bitwie pod Ponte
San Giovanni został wzięty do niewoli i uprowadzony do Perugii.
Pierwsi uczniowie (Piotr Cattani, Bernard Qvintavalle i brat Idzi)
dołączyli do Franciszka w 1208 r. W 1209 roku papie ż Innocenty III
ustnie zatwierdził przedłożoną mu krótką regułę dla planowanego
zakonu. Rok 1209 można więc przyjąć za początek ukonstytuowania się
franciszkanów (I Zakonu Braci Mniejszych), w 1212 r. powstał II
Zakon |
Ubogich Pań
(klarysek). Jego współzałożycielką była Klara Favarone di Offreduzzio
(ogłoszona świętą w 1255 r.), która śladem św. Franciszka zapragnęła
realizować pełen prostoty i ubóstwa styl życia w kontemplacyjnym,
klauzurowym zgromadzeniu. Około 1213 r. – owa data nie została przez
hagiografów uściślona – pielgrzymował do grobu św. Jakuba w Kompostelli. W
1215 r., podczas IV Soboru Laterańskiego w Rzymie, Franciszek dostrzegł
konieczność wyruszenia na misje. Zgromadzenie rozwijało się dynamicznie: w
1217 r. bracia zakładali klasztory we Francji i Hiszpanii, w latach 1219 –
1222 pojawili się w Maroku, Dalmacji i na Węgrzech, w 1224 r. – w Anglii.W
Polsce zaczęli działać od 1236 r., w Danii – od 1232 r. W 1219 r.,
podczas kapituły
generalnej, Franciszek postanowił wysłać misjonarzy do Syrii i Ziemi
Świętej, dokąd wcześniej sam odbył podróż. W 1218 r. pięciu
franciszkańskich misjonarzy w Maroku poniosło śmierć męczeńską. W 1221r.
założył III Zakon, obejmujący zarówno świeckich, jak i duchownych,
pragnących żyć według jego reguły. Obecnie rodzina franciszkańska liczy
ok. 20 000 braci mniejszych, ok. 13 000 klarysek, ok. 177 000 członków
zgromadzeń, powstałych w oparciu o regułę III Zakonu oraz 2 300 000
tercjarzy świeckich. 30 maja 1221r. odbyła się kapituła generalna, w
której uczestniczyło ok. 5 tys. braci (między innymi św. Antoni). Przyjęto
w czasie jej obrad „drugą” regułę, składającą się z 23 rozdziałów. Od roku
1223 Franciszek poświęcił się niemal całkowicie pokucie, modlitwie i
kontemplacji. 17 września 1224 r. na Górze Alwerni, doznając mistycznej
wizji, dostąpił łaski stygmatyzacji. W tym metafizycznym akcie została
zawarta cała istota tajemniczej poetyckości otaczającej postać Poverella.
Jego dusza, z subtelną wrażliwością odczuwała i z najwyższym artyzmem
przeżywała świat, oglądając go przez pryzmat miłosiernego Zbawiciela.
Mistycznego i niezwykłego charakteru nabrała te ż chwila, kiedy św.
Franciszek stanął w obliczu śmierci (którą nazywał „siostrą”). Narodził
się dla nieba (3 października 1226 r.), a wtedy nad jego celą zgromadziło
się stado jaskółek, które nagle uniosły się w górę, by odprowadzić siostrę
duszę…
16 lipca 1228 r.
papież Grzegorz IX dokonał kanonizacji Franciszka w kościele św.
Jerzego w Asyżu, a 25 maja 1230 jego ciało uroczyście przeniesiono
do nowej bazyliki, zbudowanej przez generała Zakonu, brata Eliasza z
Kortony. Miejscem nowego sanktuarium było śmietnisko – colle del
inferno. Tam właśnie Franciszek życzył sobie być
pochowanym, gdy ż jak twierdził – był największym grzesznikiem, a
przecie ż Chrystus został ukrzyżowany wśród złoczyńców na wzgórzu
Trupiej Czaszki – wzgórzu skazańców...
|